Bal Arısı Islahı ve Yapay Tohumlama Çalıştayı

 

 

Türkiyede yaşayan yerli bal arısı ırklarının korunması, ıslah programlarının yaygınlaştırılması ve çeşitli bilimsel çalışmaların desteklenmesi amacı ile Bal arısı ıslahı ve yapay tohumlama çalıştayı düzenlenecektir.

Bu çalıştay, bilim insanları ve arıcılar için düzenlenmektedir. Çalıştayda bal arısı ıslahı prensipleri ve kapalı toplum ıslah programı anlatılacaktır. Ayrıca çalıştayda, erkek arılardan nasıl sperm toplanıldığı, ana arıların yapay tohumlama aleti ile nasıl tohumlanacağı microskop ve ekran kullanılarak katılımcılara gösterilecektir. Her katılımcıya kendisinin ve eğitmen eşliğinde pratik yapma imkanı sağlayacaktır.

Katılımcılar yapay tohumlama aletlerini beraberlerinde getirmek zorundadır. Ana, erkek arılar ODTÜ Biyoloji bölümü tarafından sağlanacaktır. Katılımcıların yanlarında bir yapay dölleme aleti seti ve bir mikroskop getirmeleri zorunludur.

 

Çalıştay Tarihi

15,16 ve 17 Ağustos 2008

Katılım Ücreti

Kişi başı 500 YTL + yatak ve yiğecek (İsteyenlere kalacak yer ODTU tarafından karşılanacaktır)

Çalıştay Yeri

Ortodoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Biyoloji Bilimleri Bölümü.

06531 Ankara

Düzenleyenler

Prof.Aykut Kence (Ortodoğu Teknik Üniversitesi)

Doç.Dr. Tuğrul Giray (Puerto Rico Üniversitesi)

Eğitmen

Dr. Devrim Oskay (Washington State Üniversitesi)

Misafir Eğitmen

Susan Cobey (California Davis Üniversitesi)

 

Daha fazla bilgi için : doskay@yahoo.com

 

Basvuru formunu buradan indirebilirsiniz.

 

Hesap numarasına buradan ulaşabilirsiniz.

 

 

ÇALIŞTAY PROGRAMI

 

CUMA

08:30 - 09:00    Çay ve Giriş Konuşması

09:00 - 10:00    Sunu-Yapay Dölleme Tekniği

10:00 - 10:30    Yapay dölleme aletleri ve aksesuarları arasındaki farklılıklar

10:30 - 11:30    Yapay dölleme aletinin kurulması ve sterilizasyon teknikleri

11:30 - 12:30    Yapay dölleme tekniğinin gösterilmesi

12:30 - 13:30    Öğle yemeği arası

13:30 - 15:00    Erkek arı spermi toplama eğitimi.

15:00 - 17:00    Yapay dölleme yapma eğitimi.

 

CUMARTESİ

08:30 - 09:00    Çay, sorular ve cevaplar

09:00 - 10:00    Sunu- Bal arısı genetiği

10:00 - 12:30    Erkek arılardan sperm toplama ve yapay dölleme pratiği ve eğitimi

12:30 - 13:30    Öğle yemeği arası

13:30 - 14:20    Özel tekniklerin gösterilmesi. Sperm karıştırılması ve kısa dönem depolanması.

14:20 - 16:00    Yapay dölleme tekniği üzerine pratik.

16:00 - 17:00    Sorular ve cevaplar

 

PAZAR

08:30 - 09:00   Çay, sorular ve cevaplar

09:00 - 10:00   Sunu- Bal arısı damızlık yetiştirme sistemleri ve seçme metodları.

10:00 - 12:00   Yapay dölleme tekniği üzerine pratik.

12:00 - 13:00   Öğle yemeği arası

13:00 - 17:00   Yapay dölleme tekniği üzerine pratik.

 

PAZAR AKŞAMI

   Çalıştay yemeği

 

 

Çalıştayın Amacına Yönelik Açıklama Yazısı

Ekolojik ve coğrafik özelliği nedeniyle ülkemiz binlerce yıldır birçok bal arısı ırkını ve ekotiplerini bünyesinde bulundurmaktadır. Ülkemiz, 4 milyonun üzerinde arı kolonisine ev sahipliği yapmaktadır. Buda bizi dünya ülkeleri arasında 2. sıraya kadar çıkarmıştır. Yerli ırklara sahip olması nedeniyle ülkemiz arıcılığının yapısı sadece Türkiye için önemli olmayıp, bütün dünya için önemli bir konumdadır. Ülkemizde en az 5 farklı bal arısı ırkı bulunmaktadır. Bunlar, Anadolu arısı (Apis mellifera anatolica); Kafkas arısı (Api mellifera caucasica), İran arısı (Api mellifera meda),Suriye arısı (Api mellifera syriaca), ve Karniol arısı (Api mellifera carnica) (Kandemir ve ark.2000, Kence 2006).

Genetik geliştirme (ıslah) çalışmaları arıcılığın önemli konularındandır. Islah yöntemleri kullanılarak bal arılarının ekonomik açıdan önemli olan genetik özellikleri geliştirilebilir. Bu konu özellikle kendi yerli ırklarına sahip olan ülkelerin gen kaynaklarını koruyup geliştirmeleri için çok önemlidir. Avrupa ve Amerika ülkelerinde kışı iyi geçiren, Avrupa, Amerikan yavru çürüklüğü, kireç, nosema hastalığına, varroa zararlısına direçli yüksek bal verimli ve oğul verme eğilimi düşük olan ırklar ve hatlar oluşturulmuştur. Bu ıslah kriterlerinin oluşturulmasında koloni yönetiminin, ana arı yetiştirme ve yapay tohumlama tekniklerinin kullanımı arıcılık sektöründe ıslah programlarının başarıya ulaşmasında en etkili yollar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Ana arılar doğada her çiftleşme uçuşunda bir erkek arı ile olmak üzere, genellikle birden fazla erkekle çiftleşme gerçekleştirir. Ortalama 7-17 erkek ile, bir kaç gün yada haftada çiftleşme olayını tamamlarlar (Winston 1987). Bal arılarının kontrollü çiftleştirilmesi izole edilmiş alanlarda veya yapay tohumlama tekniği uygulanarak gerçekleştirilmektedir. İzole alanlar çok yaygın bulunmadığı ve bu alanlarda istenen her çiftleştirme dizaynı uygulanamıyacağı için yapay tohumlama tekniği doğal çiftleştirmeye göre daha önemli bir yere sahiptir. Erkek arılardan toplanan spermlerin ana arının üreme organına enjekte edilmesi olayına yapay tohumlama denir.

Yapay tohumlama tekniği 1920 li yıllarında geliştirilmiştir. 1940 lı ve 1950 li yıllarda teknik çok iyi şekilde kullanılarak bal arılarında genetik kontrol sağlanmıştır.Günümüzde teknik gelişmeye devam ederek, dünya çapında araştırma kurumları ve arıcılık sektöründe başarılı bir şekilde kullanılmaya devam edilmektedir.

Yapay tohumlama tekniği sayesinde erkek arılardan toplanan sperm depolanabilir ve dünyanın istenilen yerine posta yolu ile gönderilebilir (Collins 2000). Sperm gönderebilme, canlı arı gönderilmelerinde yaşanan, hastalık ve zararlıların yayılma riskini en az düzeye indirir.

Günümüze kadar yapılan bir çok araştırmada yapay tohumlama tekniği ve doğal çiftleştirme yolu ile döllenmiş ana arıların performansları karşılaştırılmıştır. Bu araştırmaların çoğunda, yapay tohumlama tekniği yoluyla döllenmiş ana arılar, doğal çiftleştirilmiş ana arılardan ya daha yüksek yada eşit düzeyde üreme, ürün verme, yaşama süresi performansı göstermişlerdir (Cobey 2007).

Ayrıca deneysel biyolojide genomu bilinen önemli bir model canlı olan bal arısının kullanıldığı araştırmalarda genetik etkilerin belirlenmesi için yapay dölleme kullanılmaktadır.

Bu çalıştayın amacı ülkemizde bulunan yerli arı ırklarımızın korunması, ıslahı için gerekli olan en son geliştirilmiş ıslah yöntemlerini ve yapay tohumlama tekniğini ülkemizdeki akademisyenlere ve üreticilere sunulmasıdır. Bu yöntemler ve teknik sayesinde ülkemizde bulunan yerli bal arısı ırkları korunması, ıslah programlarının yaygınlaştırılması tekniğin genetik etkilerin incelenmesinde kullanılması hedeflenmektedir.

Dr. Devrim Oskay lisans derecesini Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümünde, yüksek lisansını aynı üniversitede “Bal arısı yetiştirme ve ıslahı” üzerine, doktorasını Amerika Birleşik devletlerinde bulunan, Puerto Rico Üniversitesi, Bioloji bölümünde “Bal arısı genetiği ve davranışı  üzerine tamamlamıştır. Ohio State Üniversitesinden Bal arısı ıslahı ve yapay tohumlama tekniği üzerine eğitmenlik sertifikası bulunmaktadır. Dr. Oskay çalıştayda eğitmen olarak bulunacaktır.

 

 

Kaynaklar

Bodur; Ç., Kence, M., Kence, A. 2007 Genetic structure of honeybee, Apis mellifera L. (Hymenoptera: Apidae) populations of Turkey inferred from microsatellite analysis. J. Apic. Res. 46(1): 60–67.

Cobey, S. 2007 Comparison studies of instrumentally insemınated and naturally mated honey bee queens and factors affecting their performance. Apidologie 38 P:390-410.

Collins A. M. 200. Survival of honey bee (Hymenoptera: Apidae) spermatozoa stored at above freezing temperatures, J. Econ. Entomol. 93,568-571.

Kandemir, İ. Kence, M. and Kence A. 2000. Genetic and morphometric variation in honey bee (Apis mellifera L.) populations in Turkey. Apidologie 31:343-356.

Kence, A. 2006. Türkiye Bal Arılarında Genetik Çeşitlilik ve Korunmasının Önemi. Uludağ Arıcılık Dergisi Şubat 2006, 25-32.

Winston, L, M. 1987 The Biology of the Honey Bee. Harvard University Press P 1-281